Zelfontwerpend leren in de gymles!

Zelfontwerpend leren in de gymles!
Zelfontwerpend leren in de gymles is niet iets wat vaak gebeurt. Je hebt er als leerkracht ook een beetje durf voor nodig; we willen graag de controle houden en onze doelen bereiken. Toch is de meerwaarde dat leerlingen zelf hun lessen mogen ontwerpen erg groot.

Vaak zie je dat in groep 8 leerlingen opeens de vrijheid krijgen om de gymlessen te bedenken en te begeleiden. Wat mij daarin direct opvalt, is dat de betrokkenheid erg hoog is. Leerlingen gaat direct ijverig aan de slag en willen leuke lessen geven. Tegelijkertijd zien leerlingen ook hoe lastig het is om goede lessen te bedenken en om de les daadwerkelijk ook te geven. Je bent nu heel anders bij de les betrokken en moet nu ingrijpen als er iets niet goed gaat.



Maar in de ontwerpfase zie ik regelmatig dat leerlingen ‘vervallen’ in de oude spellen. Even snel zoeken op internet of een bestaand spel gebruiken. Op zich niks mis mee, maar dat is wel zonde. In de hogere groepen zijn ze echt in staat om zelf lessen te ontwerpen. Als ze dan nog bezig zijn met ‘knippen en plakken’, dan is dat wel zonde. Waarom laten we leerlingen ook pas in groep 8 hun lessen ontwerpen en niet eerder?

Bij de kleuters is het al mogelijk. Juist daar, waar de fantasie zo groot is! Ook in de middenbouw is het mogelijk om lessen te ontwerpen. Laatst kwam er een jongen naar mij toe met een bestuurbare auto: “ik heb een idee! Als ik hier nou een bakje op maak, dan kunnen de andere balletjes erin gooien terwijl deze rijdt.” Een prachtig idee, die de volgende dag was gerealiseerd. Het mooie is, dat ik in eerste instantie was: dat vinden ze vast niet leuk. Maar de kinderen vonden het fantastisch. De betrokkenheid was ontzettend groot.

Aan het einde van het spel, gingen de kinderen met elkaar in gesprek en kwamen ze met het idee om een opblaasbare haai op de bestuurbare auto te monteren en dat je dan dus tikkertje kunt spelen. Ontzettend gaaf om dan te zien dat binnen een halve minuut afspraken zijn gemaakt en dat het een dag later is geregeld. Alles wordt klaargelegd en de kinderen beginnen. Ik hoef niks te regelen! Daarbij het is ook mooi dat kinderen tijdens het spel aanpassingen doen. “Dit is te makkelijk voor de lopers; we mogen alleen maar op de lijnen lopen.” En ze gaan weer. Omdat zij verantwoordelijk zijn voor het spel, gaan ze ook nadenken over hoe het spel beter kan!

Zelfontwerpend leren heeft grote voordelen, maar ik begrijp heel goed dat je dit niet elke gymles doet. Kinderen vinden het ook gewoon fijn om gewoon lekker te bewegen en te spelen, zonder daarbij al te veel na te denken. Maar maak af en toe eens gebruik van de fantasie van de kinderen! Zij denken in mogelijkheden en combineren dat met heel veel fantasie! Daarom adviseer ik ook om er elk jaar aandacht aan te besteden, gewoon twee of drie keer per jaar, en niet pas te wachten totdat ze in groep 8 zijn. Dan zijn ze het niet gewend en gaan ze ‘knippen en plakken’.

Veel zelfontwerpend leren plezier!

Ps. Heb je zelf ook leuke ontwerplessen meegemaakt, neem gerust contact op!


Trefbal, hét spel waar de goede actief zijn, de rest niet

Iedereen heeft het spel wel eens gespeeld op de lagere- of middelbare school: trefbal! Ikzelf ook. We hadden er zelfs een jaarlijks toernooi in, waarbij je het opnam tegen andere scholen. Fantastisch vond ik het. En nu nog steeds, ik vind het een heerlijk spel om te spelen! 

Dat ik het een leuk spel vind, komt omdat (zonder op te scheppen) ik er goed in was. Ik kreeg vaak de bal en als de bal op mij gegooid werd, ving ik de bal met grote regelmaat. En als ik dan werd afgegooid, kreeg ik weer de bal, gooide iemand af en kon er weer in. Ik vond het fantastisch, want ik was continu in beweging.



Ik ben er ook nog!
Zo zijn er meer mensen die trefbal geweldig vinden om te spelen. Maar er zijn er ook die bij trefbal niet staan te juichen. En ook ik ben teruggekomen van het klassieke trefbal. Als je goed naar het spel kijkt, zie je maar een select groepje bewegen; de rest doet niet mee. Als je wordt afgegooid en je hoort er niet bij, dan blijf je daar maar staan. Af en toe probeer je nog te roepen dat jij de bal wilt krijgen, en dan heb je eindelijk een keer de bal, dan moet je hem afgeven aan een goede beweger, degene die de grootste mond heeft of degene die het populairste in de groep is. Nee, trefbal is niet voor iedereen een geweldig spel.

“Eens per tien minuten had ik de bal, die ook nog eens moest afgeven!”
Gerelateerde afbeelding

Als minder goede beweger is trefbal een vreselijk spel. Eigenlijk sta je de hele tijd er voor spek en bonen bij. Je doet er gewoon niet toe! Als je daar over nadenkt, is dat vreselijk. Wat doe je dan iemand aan. Een meisje zei wel eens tegen mij: “Ik heb wel eens bijgehouden hoe vaak ik de bal kreeg: één keer in tien minuten. En toen moest ik de bal ook nog inleveren. En mat-trefbal vind ik helemaal vreselijk, want dan moet ik dus de mat vasthouden.” Ga maar eens na, één keer in de tien minuten de bal krijgen of alleen dat je alleen maar de mat mag vasthouden. Dat moet tergend zijn. Om te zien dat anderen lekker bewegen en jij staat daar maar.

Het kan en moet anders!
Nu wil ik hier niet gaan pleiten dat trefbal per direct afgeschaft moet worden. Integendeel, trefbal blijft een mooi spel. Alleen we moeten het anders organiseren. We moeten momenten creëren dat de minder goede bewegers aan bod komen en we moeten het de goede bewegers moeilijker maken. Zo heb ik zelf ook nagedacht over wat je kunt toevoegen of veranderen aan het spel:

Afbeeldingsresultaat voor tip

1) Stel een regel in: ben je af, ga je aan de kant van je team staan. De eerstvolgende die af is gegooid mag er weer in, wanneer een persoon van het andere team af is (doordat die is afgegooid of door een gevangen bal). Dat zorgt ervoor dat minder mensen langs de kant van het spel staan.
2) Zet aan weerszijde 5 pionnen neer. Die mogen alleen omgegooid worden door ‘bowlingballen’. Ik gebruik hiervoor wat kleinere ballen, die alleen gerold mogen worden. Degene die een bowlingbal vast heeft, mag niet worden afgegooid. Als je alle pionnen omgooit, kun je ook winnen.
3) Zet aan weerszijde twee korfbalpalen neer. Wordt de bal erin gegooid, dan mag iedereen van jouw team er weer in.
4) Leg matjes neer die als escape dienen. Als je op het matje staat, kun je niet afgegooid worden.
5) Zet een kast neer waarachter je kunt schuilen. Op deze kast zet ik soms ook kleine pionnetjes die eraf gegooid kunnen worden. Vaak zet ik dan een escape-mat voor die kast. Goede bewegers vinden het fantastisch om al die ballen tegen te houden.

Heb je zelf ook tips? Reageer op het artikel en dan zet ik ze erbij!

Concluderend gaat het erom dat we recht doen aan iedere leerling die in de gymzaal aan het bewegen is. Iedereen doet mee en iedereen kán ook meedoen. Daar draait het bij mij en De Spelles om. Het klassieke trefbal hoort daar naar mijn mening niet bij, dat doet geen recht aan alle bewegers, slechts voor een deel. Daar moeten wij als leerkrachten, vakdocenten en spelleiders voor zorgen.


SportenSpelXL

SportenSpelXL, volop inspiratie voor jouw (gym)les of activiteit!

Volop inspiratie voor jouw (gym)les of activiteit met SportenSpelXL

Als (gym)docent, buurtcoach of activiteitenbegeleider kan het soms best lastig zijn om altijd leuke spelletjes te bedenken die je kunt doen. Nieuwe inspiratie is dan welkom voor je(gym)les. SportenSpelXL is een online platform met meer dan 100 (sport)spelletjes op beeld. Spelletjes die je kunt tijdens je gymles, maar ook tijdens een verjaardagsfeestje. Geschikt vanaf de kleinste kinderen (peuters) tot aan het voortgezet onderwijs. Allerlei spelletjes als balspelletjes, behendigheidspelletjes, estaffette, tikspellen zijn op beeld gezet. Ook specifieke spellen om bijvoorbeeld te volleyballen, basketballen, voetballen, tennissen of juist op het schoolplein te spelen zijn hier te vinden.

Bekijk hieronder een van de spelletjes:

Lesplanner

Naast allerlei spellen op beeld heeft SportenSpelXL ook een lesplanner. Door middel van deze lesplanner kun je lessen maken en spellen toevoegen aan je les. Zo kun je een complete les thuis voorbereiden op je computer. Als je eenmaal in de gymzaal of op het schoolplein staat, kun je inloggen op je smartphone en kun je de les weer bekijken. Je kunt zelfs het spelletje eerst aan je leerlingen laten zien, zodat ze direct zien wat de bedoeling is van een spelletje

Bekijk hier hoe de lesplanner werkt:

SportenspelXL

SportenSpelXL is een initiatief van vier enthousiaste sportliefhebbers die het enthousiasme voor sport en spel over willen brengen op kinderen en volwassen. Met een achtergrond op sportgebied, trainerschap en kennis van webtechniek is SportenSpelXL ontstaan.

Profiteer nu van korting!

Om het nieuwe school jaar goed te beginnen kun je als trouwe volger van de Spelles tijdelijk profiteren van 20% korting en daarmee krijg je toegang tot alles wat SportenSpelXL te bieden heeft. Zorg dat je klaar bent voor het nieuwe schooljaar en profiteer van:

• 100+ spelletjes op beeld
• Iedere maand 5 nieuwe spelletjes
• Vanaf groep 1 t/m voortgezet onderwijs
• Verschillende sporten en categorieën (volleybal, hockey, balanceren, circus, voetbal, korfbal, trefbal, tennis, atletiek, behendigheid, schoolplein spelletjes en meer)
• Uitgebreid zoekfilter
• Lessen vooruit plannen met de lesplanner
• Handige Quickview
• Altijd en overal inspiratie voor je gymles!

Maak gebruik van de kortingscode “despelles” en krijg 20% korting. Klik hier om direct te profiteren.

Groepjes kiezen in de gymles: het maakt of het breekt je!

Van onze partner gymspiratie.nl delen we een interessant artikel over hoe je bij het kiezen van groepjes leerlingen kunt maken of breken. Vooral het breken kan traumatische gevolgen hebben voor degene die als laatste gekozen wordt. We gaan daar nog wel eens, en ook ik heb me daar schuldig aan gemaakt, snel aan voorbij wanneer we zeggen: “Maak snel even groepjes.” Maar beeld je nu eens in en verplaats je in jouw leerling: smachtend wacht je totdat je naam genoemd wordt, weer niet, je kijkt naar degene die mag kiezen, misschien krijgt ie wel een naam ingefluisterd en dan niet jouw naam, of ze hebben het over jou, maar besluiten toch een ander te kiezen. Dit komt echt binnen! Ook later kun je hier nog last van krijgen. Dat wil natuurlijk niemand! Wil je weten wat goede opties zijn om groepjes te maken, zonder daarbij te vervallen in het nummeren van leerlingen (wat natuurlijk geen probleem is), lees dan het artikel op de site van Gymspiratie.

Heb je zelf ook een goede tip, zoals degene hieronder, reageer dan gerust en we zetten jouw tip erbij!
– Snel een tikker kiezen door een lotingsvorm. Klik hier voor de uitleg.

 

De scheids heeft altijd gelijk, zelfs als hij geen gelijk heeft!

Regelmatig zie je het gebeuren op tv, op de sportvelden, maar ook in de gymzaal: het commentaar geven op de leider van het spel. In de voetbalwereld is het bijna de normaalste zaak van de wereld geworden om de scheidsrechter af te vallen als de genomen beslissing niet degene is die je wilt. Wij vinden het dan normaal om op dat moment allerlei verwensingen te uiten aan het adres van de scheidsrechter.

Kijk maar eens naar de tribune wanneer de scheidsrechter in het nadeel fluit van de mensen op de tribune: de (wegwerp)gebaren komen massaal de huiskamer in! Of wat te denken van de ouders die langs de lijn staan als hun jonge kinderen op zaterdag een potje voetballen. Afbeeldingsresultaat voor scheidsrechter boos spelersEn ook als spelers in het veld vinden ze het normaal om de beslissing van de scheidsrechter te beargumenteren, in twijfel te trekken en druk gebarend geven ze aan dat de scheidsrechter het absoluut verkeerd heeft gezien. En wat ook steeds meer gebeurt: de kinderen nemen het gedrag over van wat ze op tv zien, naar de praktijk van de gymles.



Er wordt, ook door de spelers in het veld, vooral een beroep gedaan op het onrecht wat hen wordt aangedaan. Onrecht voelt ook niet goed, begrijp me goed, maar onrecht hoort wel bij het spel. Dat laatste leg ik even uit, ook met de link naar het onderwijs, maar met heel veel raakvlakken op andere situaties.

“Onrecht hoort bij het spel”

Het is eigenlijk heel simpel: waar mensen de leiding hebben over het spel, daar worden fouten gemaakt. En zo lang wij willen dat het spel geleid wordt door mensen, dan moeten we accepteren dat er dingen fout kunnen gaan. En ja, dat is soms slikken als naar jouw idee een verkeerde beslissing wordt genomen, zeker wanneer de belangen zo groot zijn.

Maar het is wel een hele kunst om als leider van het spel alles in de gaten te houden. Wie zelf wel eens een spel heeft geleid, weet hoe moeilijk dit is. Je denkt daarna wel na voordat je een scheidsrechter of spelleider afvalt. En toch vinden we steeds meer dat we de beslissingen van de scheidsrechter of spelleider in twijfel mogen trekken. Afbeeldingsresultaat voor jongen middelvinger feyenoordAlleen maar omdat wij vinden dat wij gelijk hebben.

Hierin moet een gedragsverandering plaatsvinden, omdat we ons zelf gek maken, daarbij niet voor ogen houden dat het spel kapot wordt gemaakt en ook het spelplezier verdwijnt. Want daar draait het uiteindelijk wel om: we willen plezier beleven aan het spel dat we spelen.

“De scheidsrechter heeft altijd gelijk, zelfs als hij het fout heeft”

Toch is het haalbaar om op korte termijn de beleving weer terug te laten komen en het gezeur sterk te doen verminderen. Als eerste heb ik drie jaar geleden de regel bij mijn gymlessen: de scheidsrechter heeft altijd gelijk, zelfs als hij het fout heeft.” Dit moest ik wel even uitleggen.

Ik kwam op deze zin naar aanleiding van de film Scarface. Dat heb ik maar niet aan mijn leerlingen verteld. Wel legde ik aan hen uit, dat hierbij bedoeld wordt, dat de intentie van de spelleider is om het spel eerlijk te leiden. Hij wil de regels die er zijn handhaven. Daarbij kan de spelleider in jouw ogen het verkeerd hebben, en dus een fout maken, maar zijn intentie is dat hij de juiste beslissing neemt, anders zou hij die beslissing niet maken. Het gevolg was wel wat ik hieraan koppelde, dat wanneer iemand mijn beslissing aanvocht, ik diegene onmiddellijk eruit stuurde.Afbeeldingsresultaat voor omgaan verliezen sport kind

Dat leverde één keer een boos gezicht op, daarna niet meer gezien. En het gaf hen rust: in is in, uit is uit, geen commentaar, de leider bepaalt. Daarnaast werd ik zelf ook consequenter in mijn beslissingen, ging ik directer het spel leiden en ging ik nog beter kijken naar het spel. Met als resultaat dat meer leerlingen hun fouten accepteerden. En degene die het niet lukte, daar kwam ik mee tot de kern van het probleem.

Zo vertelde een leerling tegen mij: “Ik weet dat u gelijk heeft, maar ik kan er echt niet tegen dat ik word afgegooid.” Met die leerling had ik een gesprek, over zijn emoties en over de stappen die hij dan kon nemen. Het gevolg: hij vindt het nog steeds moeilijk, maar hij leert er wel mee omgaan en is er nu juist op gebrand om niet afgegooid te worden. Hij wordt nu eerder boos op zichzelf omdat hij niet er niet alles aan heeft gedaan om de bal te vangen, in plaats van de schuld bij de ander (o.a. de spelleider) te zoeken.

“Zodra je in het veld stapt, kun je winnen of verliezen”

Ook moeten de voorwaarden om aan een spel deel te nemen, duidelijk zijn. In mijn spelles geef ik altijd aan: “Zodra je in het veld stapt en aan het spel meedoet, kun je winnen of verliezen. Kun je dat accepteren, dan ben je welkom. Niet? Dan kun je niet meedoen.” Deze is wel hard, maar bij sommige kinderen is deze voorwaarde wel heel erg nodig. Die accepteren geen verlies, alleen maar winst.

Op zich prima, maar het heeft grenzen: de regels van het spel. En ja, dan zit er maar een leerling aan de kant. Het spel moet rationeel gespeeld worden, en niet vanuit emoties. Dan benadeel je maar één leerling, in plaats van 25 anderen, die het spel wel op de juiste manier willen spelen. Zo heb ik één keer een leerling gehad die hier geen volmondige ‘ja op kon zeggen, die mocht dus ook niet meedoen. Boos, boos dat hij was. Maar ook dat resulteerde in een positieve wending. Aan het einde van de les kwam hij naar me toe: hij was van gedachte veranderd en accepteerde de voorwaarde.

Nog één minuut heeft hij kunnen meedoen. Op dat moment keihard, maar hij heeft geleerd dat meedoen aan een spel niet iets is waarin je je kunt laten gaan, maar dat het ook nadelen heeft: je kunt verliezen. En daar moet je mee leren omgaan. Dat moeten wij hen leren. Het grootste gedeelte neemt het van ons aan, maar bij een aantal moet je als spelleider heel consequent zijn.

Voor nu zijn dit mijn twee gouden tips om naar leuke spellen, je spelles zo goed mogelijk te leiden. Mocht je nog een aanvulling hebben, reageer gerust! 

Met deze blog wil ik duidelijk maken dat spel ontzettend leuk is, maar wel op een juiste manier gespeeld moet worden. “Sport is emotie”, wordt dan gezegd, “dat moeten we accepteren.” Betekent dat dan dat je jezelf mag verliezen door de keuzes van de spelleider in twijfel te trekken? Nee, dat moeten we als deelnemers, als samenleving en spelleider juist niet accepteren. De spelleider heeft namelijk altijd gelijk, ook als hij een fout maakt. Hij zorgt ervoor dat het spel gespeeld kan worden en dat wij ons druk kunnen maken op het zo goed mogelijk beoefenen van het spel.

Degene die dat niet kan accepteren of niet kan, heeft een probleem, een probleem dat in eerste instantie niet van ons is of van ons gemaakt moet worden. We willen ze daarbij helpen, ja, maar dit is niet hoe je met elkaar en met de spelleider omgaat. Dan kun je simpelweg gewoon niet meedoen. Voor kinderen een (levens)les die van jongs af aan geleerd moet worden. En als ze dat leren, hebben ze hier nu en later heel veel profijt van.